Najlepiej by było, gdybyś przygotowania do ciąży mogła rozpocząć z 12-miesięcznym wyprzedzeniem. Razem ze swoim partnerem powinnaś zrewidować styl życia i sposób odżywiania.

Potraktujcie to jako dobrą okazję do zrezygnowania z niezdrowych nawyków. Zastanów się, czy zapewniasz swojemu organizmowi wystarczającą ilość witamin i minerałów. Jeżeli przed ciążą chciałabyś przejść na dietę, by stracić na wadze, to również powinnaś to zrobić z dużym wyprzedzeniem. Prawidłowa waga zmniejsza ryzyko porodu przedwczesnego, rozwiązania drogą cięcia cesarskiego, cukrzycy, nadciśnienia tętniczego i zaburzeń krzepliwości krwi.

Co miesiąc podczas cyklu menstruacyjnego w jajnikach kobiety dojrzewają komórki jajowe. Jest ich zazwyczaj od 15 do 20, ale tylko największa z nich wydostaje się z jednego z jajników na jego powierzchnię, a następnie do jajowodu.

Ten właśnie proces uwalniania komórek jajowych określa się mianem owulacji (jajeczkowania). Choć uwolniona komórka jajowa żyje jedynie jedną dobę, do zapłodnienia może dojść nawet 3 dni po stosunku – jest to możliwe, ponieważ plemniki są aktywne około 72 godzin. Owulacja trwa kilka dni i jest najbardziej płodnym okresem całego cyklu miesiączkowego. Zazwyczaj występuje 12-16 dni przed końcem cyklu.

Jeśli planujesz ciążę, to powinnaś wiedzieć, że nie ma jednego wzoru na wyliczenie dni płodnych u każdej kobiety. Jakkolwiek najczęściej przypadają one na 12-16 dni od końca cyklu menstruacyjnego, to jednak nie jest to regułą.

Owulacja w przypadku różnych kobiet może pojawiać się w różnym momencie cyklu. Aby ustalić, jak jest w Twoim przypadku, możesz zastosować jedną z metod prowadzenia kalendarza owulacji, w którym zapisuje się poranną temperaturę ciała czy wygląd śluzu wydzielanego przez szyjkę macicy do pochwy. Na podstawie tych obserwacji można określić moment, w którym następuje owulacja (śluz staje się przezroczysty, konsystencją zbliżony do białka jajka kurzego, a temperatura wzrasta zaraz po owulacji na skutek zwiększonej produkcji progesteronu).

Innym sposobem jest stosowanie dostępnych w aptekach zestawów do określania dni płodnych. Wykrywają one wzrost poziomu hormonu luteinizującego (LH) produkowanego intensywnie w organizmie kobiety przed owulacją. Za jego pomocą można ustalić, kiedy dojdzie do jajeczkowania, z 24- lub 36-godzinnym wyprzedzeniem. Funkcjonowanie tych zestawów nie jest jednak wolne od błędów.

Silniejszemu wydzielaniu LH może towarzyszyć uwolnienie komórki jajowej, ale nie musi. Czasem przed prawdziwym wydzielaniem LH następuje fałszywe. Mniejsza jest również przydatność zestawów u nieregularnie miesiączkujących kobiet.

Najczęściej pierwszym sygnałem ciąży jest brak miesiączki w przypadającym terminie. Zdarza się, że kobieta czuje pewną zmianę już kilka dni po poczęciu, gdy komórka jajowa zagnieżdża się w jamie macicy.

Wczesne objawy ciąży to m.in. metaliczny smak w ustach, częsta potrzeba oddawania moczu, wrażliwe, obolałe piersi. Mniej więcej po 6 tygodniach mogą pojawić się nudności.

Najłatwiejszym i najszybszym sposobem sprawdzenia, czy jest się w ciąży, jest wykonanie domowego testu ciążowego. Domowe testy ciążowe wykrywają obecność w moczu hormonu βhCG, którego poziom w organizmie znacznie wzrasta przed zagnieżdżeniem się zarodka. Testy te zazwyczaj wykrywają obecność βhCG już w pierwszym dniu spodziewanej miesiączki. Jeśli wynik testu jest negatywny, warto powtórzyć go po kilku dniach – hormon mógł nie osiągnąć jeszcze wykrywalnego poziomu. Dokładność współczesnych testów jest bliska 100%, jednak nadal mogą zdarzać się błędy spowodowane na przykład wytwarzaniem przez organizm mniejszej niż normalnie ilości βhCG. Jeśli więc mimo negatywnego wyniku podejrzewasz, że jesteś w ciąży, powtórz badanie po kilku dniach, koniecznie w porannej próbce moczu .

W laboratorium analitycznym może zostać dodatkowo wykonane badanie krwi, które sprawdzi obecność tego samego hormonu. Jest ono bardziej dokładne, a więc może zostać przeprowadzone już 6-8 dni po owulacji. W przypadku nieregularnego miesiączkowania, by mieć pewność co do wyniku testu, odczekaj tyle dni, ile wynosił najdłuższy cykl menstruacyjny w ostatnich miesiącach.

Najlepiej byłoby odstawić tabletki co najmniej na trzy miesiące przed planowanym poczęciem. Takie przynajmniej są oficjalne zalecenia. Czas ten ma pozwolić organizmowi na powrót do naturalnych cykli miesiączkowych.

Jednak tabletki antykoncepcyjne stosowane obecnie zawierają minimalne (najniższe skuteczne) dawki hormonów. Dlatego nie ma przeciwwskazań do zajścia w ciążę natychmiast po odstawieniu tabletek.

Przyjmowane dawki hormonów są metabolizowane w organizmie na bieżąco, a ilość, która pozostaje, znajduje się na poziomie hormonów wydzielanych przez gruczoły dokrewne w przebiegu cyklu miesiączkowego. Owulacja, a z nią płodność, często powraca już w pierwszym cyklu, a czasem dopiero po paru miesiącach. Jednak pacjentki, które przyjmowały tabletki antykoncepcyjne również w celu leczenia zaburzeń miesiączkowania, powinny starać się zajść w ciążę podczas pierwszych cykli poodstawieniu tabletek, ponieważ często są to jedyne cykle owulacyjne.

Zwykle już 3-4 lata po pierwszej miesiączce dziewczyna jest zdolna do zajścia w ciążę, a więc wtedy, gdy ma zaledwie 15-16 lat. Szczyt płodności przypada mniej więcej na 25. rok życia i jeszcze przez dziesięć lat ten wskaźnik jest dość wysoki, jednak już po 35. roku wyraźnie się obniża.

Z biologicznego punktu widzenia najlepszy czas dla kobiety na zostanie matką to okres między dwudziestym a trzydziestym rokiem życia. Przed laty mówiło się nawet, że kobieta powinna zakończyć okres rozrodczy do 25. roku życia. Na ten czas przypada okres największej płodności, mniejsze niż w późniejszym wieku jest też ryzyko urodzenia dziecka z niektórymi wadami genetycznymi. Ryzyko powikłań wzrasta, gdy kobieta ukończyła 35 lat, zwłaszcza gdy jest to jej pierwsza ciąża. Także w wieku poniżej 18 lat, gdy organizm sam jest jeszcze w fazie wzrostu (pokwitania), ryzyko urodzenia dziecka martwego lub z niską wagą urodzeniową jest duże.